Венециядағы мұғалім Нұржігіт Екібаев: «Ұстаздық ақша табатын бизнес емес, ол — жан қалауымен атқарылатын қызмет»

— Қазақстаннан Италияға сапарыңыз қалай басталды? 

Италияға сапарым магистратураға оқуға түскеннен кейін басталды. 2022 жылы Верона қаласындағы Верона университетіне «Математика пәнінің мұғалімі» мамандығы бойынша магистратура бағдарламасына оқуға қабылдандым. Содан бері осында тұрып, жұмыс істеп келемін.

— Миландағы халықаралық мектепке жұмысқа қалай орналастыңыз? Кедергі, қиындықтар болды ма?

Миландағы мектепке жұмысқа тұру барысында құжат жағынан ешқандай қиындық туындаған жоқ. Себебі егер Қазақстан азаматы Италияның дипломын алатын болса, оған кейіннен ел аумағында заңды түрде жұмысқа қалуға толық мүмкіндік беріледі.

Италиядағы алғашқы жұмыс орным Милан қаласындағы Bloom International School болды. Ал қазіргі уақытта Венециядағы ең қымбат мектептердің бірі саналатын H-Farm International School-да еңбек етіп жүрмін.

— Элиталық мектептің қарапайым мектептерден басты айырмашылығы неде? 

Элиталық мектеп пен қарапайым мектептердің ең басты айырмашылығы — олардың қаржыландырылуында. Қаржыландыру жүйесі екі түрлі болып келеді. Сонымен қатар элиталық мектептерде негізінен Кембридж немесе IB (International Baccalaureate) бағдарламалары оқытылады. Сондықтан ата-аналар балаларына халықаралық диплом алып беру үшін осындай мектептерді таңдайды.

Ал менің Италиядағы жұмыс істейтін элиталық мектебімнің басты ерекшелігі - халықаралық ортаның қалыптасуы. Бұл жерде Қытай, Сауд Арабиясы, Бразилия, Ресей, Украина және Африка елдері сияқты әлемнің түкпір-түкпірінен келген балалар оқиды.

— Ондағы оқушылар мен ата-аналардың мұғалімге қоятын талабы қандай?

— Еуропалық мектептерде оқушы мен мұғалім өте жылы қарым-қатынаста болады деп естіп жатамыз. Дегенмен оқушыны еркелете отырып, қалай дисциплианы талап етесіздер? Мұның сыры неде?

Дисциплина мәселесі көбіне оқушылардың өзіне байланысты. Біз тәртіп орнатумен тікелей айналыспаймыз, себебі барлық оқушы мектеп талабына бағынуға тиіс. Бұл тұрғыда мектеп саясаты өте қатал. Мысалы, мектепте телефон ұстауға болмайды, дедлайндарды қатаң сақтау керек және сабақ көшіруге тыйым салынған. Егер оқушы біреудің жұмысын көшірсе, оған мұғалім емес, мектеп әкімшілігі тарапынан арнайы шара қолданылады. Сондықтан балалар мектеп заңына, соның ішінде киім үлгісі мен техниканы қолдану ережелеріне қатты бағынады. Егер оқушы тәртіп бұзуды жалғастырса, ата-анасымен тікелей сөйлеседі. Тіпті, ережеге мүлдем бағынбаған жағдайда баланы мектептен шығарып жіберуі де мүмкін. Қорыта айтқанда, бұл жерде дисциплинаны мұғалім емес, мектеп әкімшілігі бекіткен ішкі ережелер қалыптастырады.

— Оқушылардың мамандық таңдауы немесе мамандықпен танысуы қашан басталады? Жалпы, профориентациялық процесс Италияда қалай ұйымдастырылған?  

MYP бағдарламасын, яғни оныншы сыныпты бітіргеннен кейін, оқушылар 11−12-сыныптарда өздері таңдаған мамандықтарына қатысты пәндерді оқи бастайды. Бұл жердегі DP2 деңгейі (12-сынып) Қазақстанның жоғары оқу орындарындағы бірінші курстың бағдарламасына сәйкес келуі мүмкін. Мысалы, математика мамандығына түсетін бала І курстың материалын мектеп қабырғасында жүріп-ақ меңгеріп шығады. Сондықтан бұл жүйеде оқушылар 10-сыныптан кейін өздерінің болашақ мамандығын нақты біліп, таңдауға тиіс.

— Шетелдік оқушылар мен қазақстандық оқушылардан қандай ұқсастық пен айырмашылықты байқадыңыз?

Шетелдік және қазақстандық оқушылардың арасында аса қатты айырмашылық жоқ. Себебі жаһандану заманында барлық бала интернетті қолданады. Бәрі де заманауи трендтерден хабардар болып, керек мәліметін іздеп, таба алады. Әрине, тіл жағынан айырмашылық болуы мүмкін. Өйткені ағылшын тілін білетін бала ақпарат пен білімге тез қол жеткізе алады. Сондықтан айырмашылық тек ақпаратты игеру саласында ғана байқалуы мүмкін.

Ал мінез-құлыққа келетін болсақ, әрине, әр елдің өзіне тән мәдени ерекшелігі болады. Бірақ елеулі айырмашылықтар жылдан-жылға азайып барады. Жаһандану заманында балалар бір-біріне ұқсас ойлайды, бірдей трендтерді бақылайды және әлеуметтік желілердегі ортақ контентті тұтынады.

Мектептегі тәртіпке келсек, оқушылардың жеке ұялы телефондарын таңертең жинап алып, күннің соңында, яғни ең соңғы сабақ аяқталғанда ғана қайтарып береміз. Телефон тапсырмаған балаларға арнайы шаралар қолданылады. Дегенмен мектеп әр оқушыны қажетті электронды құралдармен қамтамасыз етеді: әр балаға ең соңғы үлгідегі MacBook беріледі. Бірақ бұл компьютерлерде «ата-ана бақылауы» (parental control) орнатылған, сондықтан бала кез келген сайтқа кіре алмайды. Тек мектеп әкімшілігі рұқсат еткен ресурстар ғана қолжетімді. Бұл жерде өте жақсы блок қойылған: оқушы компьютер арқылы әлеуметтік желілерге кіре алмайды, тек мектеп бағдарламасына қажетті материалдарды ғана қарайды.

— Италияда мұғалім мамандығының мәртебесі қандай? Олардың жалақысы мен әлеуметтік жағдайы Миландағы өмір сүру деңгейіне сай ма?

Италиядағы мұғалім мәртебесі басқа елдердегідей-ақ. Тіпті Швейцарияның өзінде мұғалімдер қатты байып, шалқып өмір сүрмейді. Жалпы, «тез байып кетемін» деген адамның мұғалімдікке келгені де дұрыс емес, себебі ұстаздық ақша табатын бизнес емес. Бұл — жан қалауымен атқарылатын, балаға бағыт-бағдар беріп, оған көмектесуді көздейтін қызмет.

Италияда мұғалімнің жалақысы жайлы өмір сүруге жетеді. Бірақ жұрт ойлағандай шалқып өмір сүруге мүмкіндік бермеуі мүмкін. Яғни орта деңгейді жақсы ұстап тұруға болады: жарлы болмайсың, бірақ байып та кетпейсің.

— Жұмыс барысында мәдени түсініспеушілік немесе кәсіби кедергі болды ма?

Жұмыс барысында ешқандай мәдени түсініспеушілік болған жоқ. Себебі бұған дейін мен Польша мен Словенияда білім алдым, кейін Италияда диплом қорғадым. Осы тәжірибелердің арқасында еуропалық мәдениетті, жұмыс этикасын және ұжымдық қарым-қатынас мәдениетін жақсы меңгердім деп ойлаймын. Сондықтан жаңа ортаға бейімделген кезде ешқандай кедергі мен қиындық туындаған жоқ.

— Шетелдіктердің ортасында қазақы болмысты қалай сақтап жүрсіз? Әріптестеріңізге немесе оқушыларыңызға Қазақстан туралы жиі айтасыз ба?

Сабақта оқушыларға Қазақстан туралы айтпаймын, себебі сабақ үстінде тек өз пәнім, математика, төңірегінде ғана әңгіме өрбиді. Оқу процесінде бағдарламадан тыс артық дүниелерді айтуға рұқсат етілмейді. Ал әріптестеріме елім туралы жиі айтамын және оларды Қазақстанға қонаққа шақырамын. Тіпті, былтыр әріптестерімді елімізге алып барып, Орта Азияны аралаттым.

— Болашақта Еуропадан алған тәжірибеңізді Қазақстанның білім саласына енгізу жоспарыңызда бар ма?

Әрине, болашақта Еуропадан алған тәжірибемді Қазақстанға алып келу жоспарымда бар. Алдағы бес-алты жыл көлемінде елге қайтып, сапалы мектеп ашуға атсалысамын немесе білім саласында жинаған бар білімімді еліміздің игілігіне жұмсайтыныма сенімдімін

— Шетелде білім алғысы немесе жұмыс істегісі келетін қазақстандық жас мұғалімдерге қандай маңызды үш кеңес берер едіңіз?

Сонымен қатар өз мамандығыңды өте жоғары деңгейде білгенің шарт. Егер математик болсаң, сол пәнді терең меңгеріп, оны ағылшын тілінде еркін түсіндіре алатын дәрежеде болуың керек. Тағы бір маңызды қадам — шетелге магистратураға оқуға түсу. Себебі магистратураны бітіргеннен кейін сол елде қалып, заңды түрде жұмыс істеуге мүмкіндік туады.

— Тіл үйренгенде өзіңіздің лайфхагыңыз бар ма?

Тіл үйренудегі менің лайфхагым: егер күніне екі сағаттан тұрақты түрде дайындалса, ағылшын тілін 7−8 айдың ішінде B2 деңгейіне дейін жеткізуге болады. B2 немесе C1 деңгейіне жеткен кезде шетелде жұмыс істеуге толық мүмкіндік ашылады.

Негізінде, B2 деңгейін бағындыру үлкен қажыр-қайратты талап етеді. Сондықтан бұл жердегі ең басты қағида — аз-аздан болса да, үзіліссіз, жүйелі түрде дайындалу.

Тіл үйренуге арналған кітаптар мен бағдарламалар өте көп. Дегенмен ең тиімді әдістің бірі - TikTok болсын, басқа әлеуметтік желілер болсын, барлығының интерфейсін ағылшын тіліне ауыстырып, контентті тек ағылшынша қарау. Сол кезде тілді үйрену әлдеқайда жеңілдейді: тым болмаса күніне бір жаңа сөз жаттап отырасың. Сондықтан әлеуметтік желілерді барынша ағылшын тілінде қолдану керек. Мен тілді осылай үйренгенмін.

Сұхбаттасқан: Құндызай Әмірбекқызы
Редактор: Зарина Қайратқызы